Pensionet në fundvit: Eksperti Kujtim Hoxha zbardh mundësinë e bonusit deri në 15 mijë lekë
Specialisti i ekonomisë dhe çështjeve të sigurimeve shoqërore, Kujtim Hoxha, shpjegoi në një intervistë televizive perspektivën e pensioneve për periudhën e mbetur të vitit 2026. Ai bëri të ditur se pas indeksimit prej 2.7% të aplikuar në korrik, nuk parashikohet një tjetër rritje gjatë tetorit. Hoxha theksoi se ndryshimet e planifikuara në skemën e sigurimeve janë një kërkesë e Bankës Botërore, por sqaroi se këto reforma do të ndikojnë vetëm tek ata që ende nuk e kanë fituar statusin e pensionistit, ndërsa pagesat për ata që janë aktualisht në pension mbeten të pandryshuara si të drejta të fituara.
Sipas llogaritjeve të Hoxhës, nga fondi total prej 230 milionë eurosh që qeveria ka alokuar, deri më tani janë përdorur rreth 40 milionë euro për bonusin e korrikut prej 5.000 lekësh, duke lënë në dispozicion edhe 190 milionë euro të tjera. Eksperti nënvizoi se ky fond i pashpenzuar duhet domosdoshmërisht të përdoret brenda vitit kalendarik, bazuar në përcaktimet ligjore të buxhetit dhe marrëveshjen e lidhur me Bankën e Shqipërisë.
Nëse i gjithë fondi i mbetur do të destinohet për 755 mijë pensionistët dhe shtresat në nevojë, bonusi i fundvitit në muajin dhjetor mund të variojë nga 13.000 deri në 15.000 lekë të reja (130 deri 150 mijë lekë të vjetra). Përtej mbështetjes monetare, ai sugjeroi se autoritetet duhet të ndërmarrin politika për lehtësimin e barrës financiare, si ulja e akcizës së karburantit apo e TVSH-së, për të përballuar më lehtë shtrenjtimin e kostove të jetesës.
Në bisedë u shtrua pyetja se çfarë duhet të presin të gjithë ata që janë aktualisht në sistemin e pensioneve deri në përmbyllje të vitit, sidomos pas indeksimit të korrikut dhe pritshmërive për tetorin. Hoxha pranoi se problematika e pensioneve është mjaft e mprehtë në vend, duke pasur parasysh numrin e lartë prej 755 mijë përfituesish që marrin pagesa tejet të ulëta.
Duke analizuar nevojën për mbështetje më të fortë ndaj kësaj shtrese, eksperti theksoi se kjo kërkon angazhim maksimal dhe një menaxhim efikas të buxhetit të shtetit, duke pasur parasysh një prodhim të përgjithshëm bruto prej rreth 27 miliardë eurosh. Ai sqaroi se ndryshimet e përfolura në skemën e pensioneve, të kërkuara nga Banka Botërore, nuk duhet të krijojnë iluzione te pensionistët aktualë, pasi ata gëzojnë të drejta të konsoliduara.
Edhe nëse skema pëson transformime në të ardhmen për gjeneratat e reja, pensionistët aktualë do të trajtohen në bazë të “të drejta të fituara”. Pagesat e tyre nuk do të pësojnë ulje, por mund të mbështeten herë pas here nga bonuse dhe indeksime periodike. Hoxha e përshkroi gjendjen aktuale të skemës si të ndërtuar mbi baza që kërkojnë vëmendje të vazhdueshme për të mbajtur ekuilibrin financiar.
Sa i përket mundësisë së shpërndarjes së 190 milionë eurove të mbetura, ai sqaroi se qeveria e ka detyrim ligjor t’i përdorë këto fonde brenda vitit 2026. Megjithëse kriteret e shpërndarjes mbeten në dorën e qeverisë, ai vlerësoi se ndërhyrja është e domosdoshme për shkak të ndikimit të krizave globale te qytetarët. Hoxha solli si shembull Greqinë, ku shteti ka ndërhyrë me ulje çmimesh përmes heqjes së TVSH-së në produkte bazë.
Përfundimisht, ai ritheksoi se nëse fondet përdoren në mënyrë të plotë dhe gjithëpërfshirëse, bonusi i fundvitit mund të arrijë shumat e përmendura, duke lehtësuar sadopak situatën financiare të pensionistëve.
